Opactwo Mniszek Benedyktynek w Staniątkach

Opactwo Mniszek Benedyktynek w Staniątkach

Najstarszy polski klasztor klauzurowy benedyktynek w Staniątkach znajduje się kilka kilometrów od Niepołomic. 

W zabudowaniach klasztornych prowadzone są prace renowacyjne. W 2016 roku w opactwie obchodzono 800-lecie fundacji klasztoru.

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 27

 

    Klasztor mniszek w Staniątkach jest najstarszym klasztorem benedyktynek w Polsce. Ufundował go przed rokiem 1228 (około 1216) Klemens Jaksa Gryfita dla swojej córki Wizenny. Konsekracja kościoła miała miejsce w roku 1238, a ostateczne zatwierdzenie fundacji (przez papieża Innocentego III) w 1253. Jaksa wyposażył klasztor w całe swoje dziedzictwo, a więc w obszerne włości, z których obecnie nic już nie pozostało oprócz klasztornego ogrodu. Najprawdopodobniej już w średniowieczu przyjmowano tu dziewczęta na wychowanie, co dało początek szkole klasztornej. Szczególny rozkwit opactwa miał miejsce w XVII wieku, kiedy liczyło ono zwykle ponad 50 zakonnic. Po rozbiorach ten klasztor jako jedyny w zaborze austriackim uniknął naznaczenia mu limitu liczebności, toteż w XX wieku mógł wspomóc personelem odradzający się klasztor w Wilnie oraz zasiedlił ponownie skasowany klasztor w Nieświeżu. Po drugiej wojnie światowej władze PRL skasowały szkołę, odebrały resztę posiadanej jeszcze ziemi i czasowo (1954-1956) przesiedliły zgromadzenie do klasztoru w Alwerni. Ani po powrocie sióstr, ani po zmianie ustroju szkoła nie została reaktywowana. Część dawnej ziemi klasztornej (bardzo małą) udało się odzyskać już w czasach III Rzeczypospolitej, ale została natychmiast sprzedana dla opłacenia najkonieczniejszych remontów w kościele.
Reguła św. Benedykta została napisana we Włoszech w wieku VI. Już więc od piętnastu stuleci jest zachowywana przez liczne wspólnoty zakonnic, takich jak bene-dyktynki, benedyktynki sakramentki, cysterski i inne. W Polsce szczególny rozkwit zakonu benedyktynek przypada na wieki XVII-XVIII, kiedy istniało w Królestwie Polskim i Wielkim Księstwie Litewskim łącznie 24 klasztory. Większość z nich została jednak w wieku XIX skasowana przez rządy zaborcze. Obecnie klasztorów benedyktynek jest w Polsce dziewięć; tworzą one związek zwany Kongregacją p. w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Mniszek Benedyktynek w Polsce. Zgromadzenie liczy 18 zakonnic.

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 25

  

     W obrębie murów klasztornych w budynku dawnej szkoły znajduje się Dom gości i dlatego dodatkową atrakcją dla przybywających tutaj jest możliwość zagłębienia się w zabytkowym ogrodzie zakonnym. Oprócz modlitewnej kontemplacji czy wypoczynku daje to możliwość pracy w tym malowniczym otoczeniu. Dzięki temu gość zostaje wprowadzony w życie mnisze, którego jednym z haseł jest „Ora at labora” (Módl się i pracuj). Do dyspozycji gości mamy 5 dwuosobowych pokoi z własnymi łazienkami oraz 16 pokoi 3-6 osobowych z łazienkami na korytarzu. Można też skorzystać z wyżywienia z klasztornej kuchni.

Klasztor posiada też muzeum i bibliotekę, a w nich bogate zbiory sprzętów liturgicznych, ksiąg (w tym starych druków), rękopisów (też muzycznych) oraz dokumentów (w tym bulle papieskie z XIII w.). Klasztor został uszkodzony podczas działań wojennych w listopadzie 1914 r. – pamiątką są pociski artyleryjskie wbite w północny mur kościoła.

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 2

 

    W Staniątkach księgozbiór narastał od chwili fundacji; przez pierwsze wieki były to rękopisy, przepisywane na miejscu albo kupowane, a od wieku XVI pojawiają się już i druki. Niestety w samym początku tegoż wieku oraz pod jego koniec miały miejsce pożary klasztoru i żaden z najwcześniejszych rękopisów nie ocalał. Z zachowanych druków najstarszy jest psałterz z końca XV wieku, inkunabuł (tj. druk zdobiony ręcznie).
Przez następne wieki, mimo wojen i zniszczeń, księgozbiór rósł, głównie przez zakup książek oraz dary i zapisy testamentalne. Jeszcze w roku 1762 biblioteka mieściła się w jednej celi, zastawionej regałami. Kiedy zaraz potem zaczęto książki katalogować (jest to najstarszy zachowany katalog, ukończony w roku 1774), było ich ponad półtora tysiąca. Kolejne katalogi spisywano w latach 1886, 1900 (już około 10 tysięcy tomów) i 1909.
Uporządkowana była głównie tematycznie, wyróżniono prawie 40 działów (m. in. 1. Życie Pana Jezusa, 2. O naśladowaniu P. Jezusa, 3. O Najświętszym Sakramencie, 4. O Najświętszym Sercu P. Jezusa, 5. O męce Pana Jezusa, 6. Inne książki o Panu Bogu, 7. Książki na miesiąc maj, 8. O Najświętszej Pannie Maryi, 9. Rozmyślania, 10. Rekolekcje, 11. O śmierci, 12. O wieczności, 13. Książki duchowne do czytania wiek XVII, 14. Wiek XVIII, 15. Wiek XIX, 16. Wiek XX, 17. Książki duchowne niemieckie, 18. Książki duchowne francuskie, 19. O świętym Józefie, 20. Żywoty różnych świętych razem, 21. Żywoty świętych mężów, 22. Żywoty świętych niewiast, 23. Teologia, Pismo św., 24. Ewangelie, 25. Psałterze. Istnienie przyklasztornej szkoły spowodowało, że powstał także duży księgozbiór literatury pięknej, stanowiącej lekturę szkolną.
W roku 1954 przymusowa i bardzo pośpieszna ewakuacja sióstr do Alwerni spowodowała duże straty w bibliotece i przemieszanie zbiorów. Po powrocie wszystkie stare katalogi były już mało aktualne. Ostatecznie w latach siedemdziesiątych XX wieku oddzielono rękopisy od druków i przeniesiono je do archiwum; oddzielono też starodruki od wydań nowszych i umieszczono je osobno. Starodruki uszeregowano według miejsca wydania, a w obrębie takiego działu chronologicznie. Druki nowsze ustawiono tematycznie. W sumie klasztor posiada kilkanaście tysięcy tomów, ale mimo kilku prób cząstkowego przynajmniej katalogowania wciąż jeszcze nie ma ogólnego, pełnego katalogu.
Do najczęściej wykorzystywanych przez badaczy książek należą rękopisy muzyczne, zwłaszcza XVI- i XVII-wieczne kancjonały, czyli zbiory pieśni i kolęd.

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 24

 

Opactwo staniąteckie dzięki swej nieprzerwanej historii zachowało bogaty zbiór zabytków: dokumentów, rękopisów, starodruków oraz przedmiotów i szat liturgicznych, w przeciwieństwie do Tyńca, który skasowany w XIX w., utracił większość ze swoich dawnych zbiorów. Staniątki, które uniknęły kasaty, ocaliły szczęśliwie kilka z tynieckich pamiątek, w tym m.in. siedemnastowieczny cykl obrazów przedstawiających sceny z życia Kazimierza Odnowiciela. W kościele staniąteckim znajduje się sala muzealna, gdzie można zobaczyć bogate zbiory szat i sprzętów kościelnych, w tym monstrancję późnogotycką z 1543 r., obrazy, rzeźby, zabytki piśmiennictwa – inkunabuły, czy kolekcje figurek woskowych, które produkowano w klasztorze.

 inormacje: strona klasztoru

 

Zwiedzanie muzeum

Możliwość zwiedzania w każdą niedzielę po Mszy Św., która zaczyna się o godz. 11.00 lub po wcześniejszym zgłoszeniu na furcie lub przez telefon.

Staniątki 299  tel. 12 281 80 58

https://www.benedyktynki.eu

 

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 3

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 31

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 4

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 30

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 5

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 29

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 6

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 28

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 7

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 26

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 8

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 23

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 9

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 22

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 10

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 11

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 12

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 13

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 15

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 16

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 17

 

Opactwo Benedyktynek w Staniątkach 18

 

Pokrewne artykuły

Administratorem Twoich danych osobowych jest Fundacja Klubu Podróżników Śródziemie Aleja Podróżników KRS: 0000556344 na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b RODO. Skontaktować się z nami możesz mailowo alejapodroznikow@gmail.com

Jeżeli chcesz wykorzystać materiały naszego autorstwa zamieszone na witrynie skontaktuj się z nami pod adresem alejapodroznikow@gmail.com zamiast kraść.