Nazwa użytkownika   Hasło   Pamiętaj mnie     Przypomnieć login?   Zarejestruj się  
 
Najpiekniejsze Miejsca w Tatrach baner
 
 
 

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 
Pustynia Błędowska
 

   Zapraszam do odwiedzenia jednej z ciekawostek jaką jest Pustynia Błędowska. Jest to jedyny w naszym kraju obszar występowania lotnych piasków. Znajduje się na pograniczu Wyżyny Śląskiej i Wyżyny Olkuskiej pomiędzy Błędowem od zachodu, Kluczami od wschodu i Chechłem od północy.
Pustynia Błędowska jest uważana za wielką osobliwość przyrodniczą nie tylko w skali Polski. Pustynia znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego "Orlich Gniazd" i jest częściowo objęta specjalną ochroną w postaci użytku ekologicznego. Powierzchnia piasków wynosi 32 km kw (długość 8-9 km, szerokość 3-4 km). Należy podkreślić, że wyrażenie "Pustynia Błędowska" jest terminem geograficznym, który został wprowadzony do literatury w połowie XIX wieku i mimo, że nie oznacza pustyni w sensie klimatycznym, obszar ten odznacza się specyficznym krajobrazem, którego turysta czy miłośnik przyrody nie zobaczy w żadnym innym zakątku Polski.
 
Pustynia Błędowska punkt widokowy Czubatka 10
 
Punkt widokowy Czubatka.
 


Przez pustynię, z zachodu na wschód, przepływa rzeka Biała Przemsza.
Obszar pustyni objęty jest programem ochrony Natura 2000.


Pustynia Błędowska Biała Przemsza 2
 
Biała Przemsza
 

Tak o niej pisano przed wojną: "Największa w Europie, Polską Saharą zwana. A kto by zlekceważył jej obszar, gdyż zbyt szeroką i długą nie wydaje się na oko, niech spróbuje parę kilometrów przespacerować się po niej. A warto. Można przy odpowiedniej pogodzie być świadkiem zjawiska mirażu - Fata Morgany".

Pustynia Błędowska Małopolski Park Krajobrazowy Orlich Gniazd 1

 

Rozwój, zarastanie i ochrona pustyni
Pustynia w swojej obecnej postaci jest pochodzenia antropogenicznego. W wyniku intensywnej działalności okolicznych mieszkańców na terenie pustyni poziom wód gruntowych opadł do tego stopnia, że uniemożliwiło to rozwój roślin. W połączeniu z intensywną wycinką lasów na potrzeby górnictwa i hutnictwa, rozwijających się w tych rejonach już od średniowiecza, spowodowało to odsłonięcie ok. 150 km² piasków (miąższość piasku dochodzi do 60 m), sięgających na południu aż w okolice Szczakowej. Pozostałości tej tzw. Dużej Pustyni Błędowskiej to już niemal całkowicie zarośnięta Pustynia Starczynowska na zachód od Olkusza oraz Dziadowskie Morze koło Boru Biskupiego w okolicach Bukowna. Dawniej zdarzało się tam zjawisko fatamorgany.

 

ostańce wapienne podnóże Rudnicy 1

 

ostańce wapienne

 


W latach 50. część pustyni zaorano i obsadzono wierzbą kaspijską oraz sosną. W połączeniu z pyłami przemysłowymi GOP-u i obserwowanym obecnie podnoszeniem się poziomu wód, spowodowało to znaczne zmniejszenie powierzchni odkrytych piasków. Część południowa pustyni jest już niemal całkowicie zarośnięta (wyjątkiem są krawędzie wschodnie), a część północna, w okolicach Chechła, jest wciąż terenem w dużej mierze odsłoniętym.

 

Pustynia Błędowska Małopolski Park Krajobrazowy Orlich Gniazd 4

 

Wykorzystanie
Od wczesnych lat XX wieku pustynia wykorzystywana była jako poligon. Podczas I wojny światowej ćwiczył tu przed bitwą pod Krzywopłotami batalion pomocniczy piechoty legionowej. W okresie międzywojennym obszar ten wykorzystywała do ćwiczeń piechota i artyleria Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie, a w czasie II wojny światowej pustynia służyła jako poligon niemieckiej Afrika Korps oraz niemieckim lotnikom z bazy Udetfeld koło Siewierza. Obecnie tylko część północna pustyni wykorzystywana jest jako poligon wojskowy. Od strony Chechła oraz na górze Czubatce w Kluczach było niegdyś stanowisko dowodzenia, jednak z powodu groźby zawalenia ruiny usunięto.
Na Pustyni Błędowskiej została zrealizowana ekranizacja 'Faraona' Bolesława Prusa.
Promocją i ochroną Pustyni zajmuje się stowarzyszenie Polska Sahara.

 

Pustynia Błędowska Małopolski Park Krajobrazowy Orlich Gniazd 45

 

Armata stoi przy punkcie widokowym Róża Wiatrów.

 

Choć mówi się o Pustyni jako o całości, to prawdą jest, iż składa się ona z dwóch nierównych części: mniejszej północnej i większej południowej. Obie są od siebie oddzielone głęboką doliną Białej Przemszy - "oazą pustyni". Wiatr jest czynnikiem tworzącym "pustynny charakter". Tworzy różnorakie wydmy, wały brzeżne. Warunki bytowania dla roślin są tu trudne. Stąd np. liczba gatunków roślin naczyniowych wynosi tylko około 100. Przetrwać może tylko ta, która potrafi się obronić przed wysoką temperaturą, (latem piasek nagrzewa się do temperatury 70oC) i zapewnić sobie wilgoć, np. poprzez rozbudowany system korzeniowy. Na piaskach rosną głównie trawy: szczotlicha siwa, wydmurzyca piaskowa. Najbujniejsza roślinność występuje wzdłuż Białej Przemszy.

 

Pustynia Błędowska Biała Przemsza 1

 

Z ciekawszych roślin można tu spotkać wyspowe stanowisko warzuchy polskiej - rośliny endemicznej, niewystępującej w żadnym innym miejscu Polski. W związku z tym, że warzucha wymaga źródlanej, bardzo zimnej i czystej wody oraz piaszczystego podłoża w pobliżu Białej Przemszy miała ona doskonale warunki do rozwoju. Jednak od lat 70-tych w wyniku działalności górniczej obniżył się poziom wód gruntowych, a co za tym idzie zanikło także większość stanowisk tego gatunku.

 

Pustynia Błędowska Małopolski Park Krajobrazowy Orlich Gniazd 7

 

 


Części Pustyni różnią się między sobą nie tylko wielkością. Północna część jest terenem bardziej monotonnym, o deflacyjnym typie rzeźby. Wiatr wywiał ze znacznych obszarów tej powierzchni wielkie masy materiału piaszczystego. Utwory te zostały następnie osadzone w innym miejscu, głównie we fragmencie wschodnim. W przeciwieństwie do części północnej, część południowa odznacza się bardziej urozmaiconym i deflacyjnym typem rzeźby. Istnieje tu wiele form wypukłych.

 

Pustynia Błędowska Małopolski Park Krajobrazowy Orlich Gniazd 10

 
Na pierwszy rzut oka krajobraz Pustyni wydaje się dość monotonny. Bez wątpienia urozmaicenie wprowadzają tu stosunkowo niewielkie formy wydmowe oraz urokliwa dolina Białej Przemszy, która w porównaniu z okolicą posiada bogactwo flory i fauny. Piaszczyste tereny Pustyni należą do unikatowych w naszym kraju. Podobno jeszcze na początku wieku XX można było zaobserwować zjawiska miraży. W latach 1930 M. Kantor-Mirski przedstawiał ten obszar jako "nieprzyjazny" dla istot żywych. Charakteryzowała go jego zdaniem "ogromna pustka, niesamowita dzikość, morze piasków, szmat ziemi nagiej, tchnącej martwotą".
 
Pustynia Błędowska punkt widokowy Czubatka 14

 
Cały teren Pustyni Błędowskiej objęty jest trzema formami ochrony:

• obszar Natura 2000 PLH120014 „Pustynia Błędowska" (1963,9 ha, zgłoszony do Komisji Europejskiej przez Ministerstwo Środowiska w 2004 r. i zatwierdzony przez Komisję Europejską),

• Park Krajobrazowy Orlich Gniazd (12842 ha, utworzony w 1982 roku, powiększony w 2005 r.),

• użytek ekologiczny (684 ha, 1995 r.) – na terenie tej formy ochrony znajduje się część obszaru Natura 2000, na której zaplanowano działania aktywnej ochrony

Pustynia Błędowska punkt widokowy Czubatka 8


Turystyka:
Przez tereny sąsiadujące z Pustynią Błędowską prowadzi wiele interesujących szlaków, obejmujących teren Pustyni jak również inne ciekawe miejsca leżące w pobliżu. Jest to atrakcyjny teren wędrówek pieszych oraz konnych: Błędów połączony jest z Kluczami żółtym "Szlakiem Pustynnym". Miejscowości te łączy także pomarańczowy szlak jeździecki – „Transjurajski Szlak Konny". Ponadto w poznawaniu Pustyni pomagają:

• Ścieżka dydaktyczna po Pustyni Błędowskiej (3 km) - znaki czerwone:
ścieżka rozpoczyna się na ul. Rudnickiej w Kluczach - prowadzi przez fragmenty lasu mieszanego z domieszką buka pospolitego - wzniesienia z ostańcami - rekultywowane tereny pogorzeliska po wielkim pożarze w 1992 r. - piaski pustyni - kończy się nad Białą Przemszą wśród łęgów jesionowo-olszowych. Na trasie można spotkać wiele chronionych i endemicznych gatunków flory i fauny.

• Ścieżka dydaktyczna po Ziemi Kluczewskiej (1,5 km) - znaki czarne:
rozpoczyna się na osiedlu XXX- lecia - tereny stawów Czerwonego i Zielonego - obrzeża Pustyni Błędowskiej - ostańce wapienne - podnóże Rudnicy - wzgórze Jałowce (Czubatka) - koniec na ul. Rudnickiej.

• Na południowy zachód od Błędowa wyznaczone są inne dwa szlaki dydaktyczne, wiodące zabagnioną doliną Białej Przemszy i rzeki Białej. Na północny-zachód od Klucz wyznaczono jedyną ścieżkę przez pustynię.
 
Pustynia Błędowska punkt widokowy Czubatka 2


Dojazd:
• Z Częstochowy – drogą S1 na Bielsko-Białą, następnie E40 przez Olkusz do Chechła.
• Z Krakowa – przez Olkusz do miejscowości Klucze i Chechło.
• Z Katowic należy się kierować w stronę Sosnowca, a następnie Olkusza, a dalej do Chechła.
 

Pustynia Błędowska punkt widokowy Czubatka 17
 
Punkt widokowy Czubatka, gdzie można dojechać samochodem od miejscowości Klucze.
 
 
opracowanie
Karolina Zięba-Kulawik
foto: Albin Marciniak
 
 
 
 Pustynia Błędowska Małopolski Park Krajobrazowy Orlich Gniazd 39
 
Na pustyni często można zobaczyć grupy przemierzające rozległe piaski konno.
 
 
Pustynia Błędowska Małopolski Park Krajobrazowy Orlich Gniazd 48
 
 
Niestety, mimo że teren pustyni to Obszar Natura 2000, takie obrazki nie należą do rzadkości. Ryczące motory wzbijające tumany piasku przejeżdżające pomiędzy spacerującymi osobami, często z małymi dziećmi.

 
 
 
Zdecydowana większość osób kojarzy pustynię wyłącznie z rozległymi wydmami i legendarną fata morganą. Tymczasem otoczenie pustyni to lasy z dużą ilością ścieżek spacerowych a także wody. Szlak prowadzący od miejscowości klucze wiedzie obok malowniczo położonych stawów - Czerwonego i Zielonego. Wzdłuż brzegów wytyczone są ścieżki dla spacerowiczów.
 
Zielony Staw 1
 
Zielony Staw
 
Czerwony Staw 1 1
 
 
Czerwony Staw 2 1
 
Czerwony Staw
 
 
 
 
 
 
Pustynia Błędowska Róża Wiatrów punkt widokowy 9
 
Punkt widokowy Róża Wiatrów. Tutaj prowadzi droga zakończona parkingiem. Na miejscu jest kilka punktów gastronomicznych z lodami, napojami i przekąskami. W pogodne dni bywa tłoczno i gwarno.
 
 
Pustynia Błędowska Róża Wiatrów punkt widokowy 1
 
 
Pustynia Błędowska Małopolski Park Krajobrazowy Orlich Gniazd 53
 
Altana i tzw ławka zakochanych.
 
 
 
 
Ścieżka pieszo rowerowa biegnąca z Kluczy, obok stawów w Białej Przemszy.
 
 
Pustynia Błędowska scieżka rowerowa 1
 
 
Pustynia Błędowska scieżka rowerowa 2
 

podziemia

podziemia

miasta

miasta

zamki i pałace

zamki i palace

skanseny

skanseny

parowozownie

parowozownie

muzea

muzea

miejsca wyjątkowe

miejsca wyjatkowe

forty i twierdze

forty i twierdze

zabytki sakralne

zabytki sakralne

Woda - szlaki kajakowe, spływy, wyprawy, rejsy

 

Najpiękniejsze szlaki kajakowe w Polsce opisy

spływy kajakowe

splywy kajakowe

polecane rejsy

polecane rejsy

imprezy

imprezy wodniakow2

Żaglowce

AKCJE EKOLOGICZNE - CZYSTE GÓRY CZYSTE SZLAKI

Czysta Polska czyste góry czyste szlaki

rajdy, zloty

rajdy i zloty

imprezy górskie

imprezy gorskie

daty i rocznice

testy sprzętu

książki

schroniska

schroniska gorskie

fotorelacje

fotorelacje

konkursy

konkursy

tanie linie

 

Kuchnie świata

 

 

 

 

mapy Tatr online

 mapy tatr

Małopolska Gościnna

 
SKANSENY I MUZEA PLENEROWE W MAŁOPOLSCE 3          PODZIEMIA W MAŁOPOLSCE 2
 
 
 
  
 
Wykaz schronisk górskich w Polsce

sprzęt outdoorowy - testy - porady - nowości - zapowiedzi

rower on tour

POLAND ON TOUR - VISIT POLAND

Visit Poland

Aleja Podróżników, Odkrywców i Zdobywców

Aleja Podróżników Odkrywców i Zdobywców

 

Aleja Podróżników Odkrywców i Zdobywców 2020

 

Underground in Europe

Underground in Europe explore maps

 

Polecamy

Najpiekniejsze Miejsca w Tatrach baner
 

polecamy orla

zamki w Polsce okładka 

Obiekty UNESCO w Polsce

Polskie obiekty na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO
 
 

Szczyty Tatr Polskich alfabetycznie

 

szczyty pasm górskich w Polsce

 

niebezpieczne zwierzęta w Polsce

najbardziej niebezpieczne lotniska na świecie
 
najniebezpieczniejsze rośliny świata

najwyższe drzewa świata

najdłuższe mosty świata

najdziwniejsze budynki świata
 
 
FESTIWALE PODRÓŻNIKÓW
 
 
hosting zapewnia
 
facebook klub podróżników śródziemie

Odwiedza nas 186 gości oraz 0 użytkowników.