Dawna kopalnia rud niklu w Szklarach

 
Dawna kopalnia rud niklu w Szklarach

Podziemna Trasa Edukacyjna po nieczynnej kopalni Niklu, Chryzoprazu i Opalu w Szklarach Huta

Dolny Śląsk to wyjątkowy region kraju, z wieloma podziemiami udostępnionymi do zwiedzania. Obok kompleksu Riese, kopalni złota, uranu, węgla czy srebra, pięknymi jaskiniami, podziemiami miast i schronami, na uwagę zasługuje także Kopalnia w Szklarach.

W 1890 roku uruchomiona została tutaj kopalnia rud niklu i cennych, jubilerskich kamieni, która to została ostatecznie zamknięta w 1993 roku. Obecnie funkcjonuje tutaj Podziemna Trasa Edukacyjna, która w 2018 roku ze względu na wyjątkowe walory geologiczno - przyrodnicze otrzymała status "Stanowiska Dokumentacyjnego".
W prostym tłumaczeniu oznacza to, iż Podziemna Trasa posiada status Rezerwatu Geologicznego, Prawem Chronionego i o przeznaczeniu turystyczno - edukacyjnym.
Drugim miejscem w świecie po Szklarach z tak bogatymi złożami Chryzoprazów, w tym Opali jest obecnie Australia.

 

 

kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 23


kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 3
 
 
W dniu 23 X 1894 r. powołano spółkę Gewerkschaft Schlesische Nickelwerke (Śląskie Zakłady Niklowe) z siedzibą w Ząbkowicach (do Szklar przeniesiono ją dopiero w 1917 r.), która wybudowała niewielką hutę. Inwestycja ta okazała się niewystarczająca dla rentownej eksploatacji złoża i w 1897 r. powołano nową spółkę z udziałem kapitału belgijskiego Compagnie Silesienne des Mines, która rozpoczęła nowe inwestycje. W dniu 26 VI 1899 przystąpiono do budowy zakładu przeróbczego, a 10 X 1899 położono kamień węgielny pod budowę huty, ukończonej w grudniu 1900 r. Rozpoczęła ona przerób rudy w 1901 r. W latach 1902–1903 wydrążono główny szyb wydobywczy na polu Martha na zboczach Szklanej Góry (Gläsendorfer Berge), z którego w następnych latach prowadzono eksploatacje.
Szklary, relikty dawnego górnictwa, eksploracja wyrobisk
Marek FURMANKIEWICZ, Krzysztof KRZYŻANOWSKI

Pełny tekst opracowania:
PODZIEMNE RELIKTY KOPALNI NIKLU W SZKLARACH
 
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 10
 
 
Dawna kopalnia niklu w Szklarach położona jest w Masywie Szklar, około 7 km na
północ od Ząbkowic Ślaskich.
Zwiedzanie trwa ok 1 godzinę i odbywa się pod opieką przewodnika.
Zwiedzający otrzymują niezbędny sprzęt jak kaski i latarki.

 Fotografowanie jest dozwolone.
Obowiązuje zakaz filmowania przebiegu zwiedzania.
Zwiedzanie odbywa się przez 6 dni w tygodniu. W poniedziałki nieczynne. Godziny wejść w październiku: 10:00, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00, 15:00 ( ostatnie wejście ).
http://www.kopalniaszklary.pl
 
 

kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 2
 
 
Historia

W 1945 r., w wyniku działan wojennych, huta uległa czesciowemu zniszczeniu i została zamknieta. Nowe wyrobiska zaczeto eksploatowac dopiero w 1961 r. Huta funkcjonowała do 1982 r., kiedy to zaprzestano produkcji z powodu jej nierentownosci i złych warunków pracy załogi. Od 1982 do 1993 r. zakład produkował nawozy wapniowo-magnezowe, przerabiajac dolomit sprowadzany ze Stronia Śląskiego i z kopalni „elatowa” koło Chrzanowa.
 

kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 20

 

Razem z  rudami do pieca trafiały bardzo duże ilości nieporównywalnie bardziej cennego Chryzoprazu który jest kamieniem półszlachetnym, jasnozieloną odmianą chalcedonu, zabarwiony związkami niklu. Wydobywany jest w Australii, na Uralu, USA a wykorzystywany głównie do wyrobów jubilerskich Szklary to jedno z nielicznych miejsc na świecie, gdzie był spotykany i wydobywany chryzopraz. Szklarskie złoża były drugimi co do wielkości na świecie złożami tego półszlachetnego kruszcu. Inne tak istotne złoże znajduje się w Australii. Po zamknięciu huty region ten popadł w ogromną biedę,  stało się tak wokół drugiego najważniejszego złoża na świecie. Oprócz chryzoprazu w Szklarach wydobywano chalcedon i opal. W jednej ze sztolni jest największe w Polsce nagromadzenie różnych minerałów w jednym miejscu. info:http://www.eznp.cba.pl
 
Plan wyrobisk sztolni „Robert”
Stan z 1913 r.
Spis obiektów górniczych i hutniczych na obszarze kopalni „Martha” w Szklarach
Pole „Benno”
- sztolnia „Tomnitz” (dawniej Benno),
Pole „Martha”
- sztolnia „Martha”,
- sztolnia „Robert”,
- sztolnia „Dornbruch”,
- sztolnia „Rudolf”,
- sztolnia „Obere Stollen Sohle”,
- sztolnia „Siebenbrunnen”,
- sztolnia „Markus”,
- główny szyb wydobywczy „Haupt Schacht”,
- szyb odwadniający „Brunnen”,
- szyb „Alfered”,
- szyb „Frieda”
- poziom „Tiefbau” -54 metry (308 m. n. p. m.),
- poziom -80 metrów (284,9 m. n. p. m.),
- odkrywka nr I,
- odkrywka nr II,
- odkrywka nr III,
- magazyn materiałów wybuchowych,
- huta niklu „Martha”.
Pole „Michał”
Pole „Alvina”
Pole „Adlolf”


Na odcinku obetonowanym a dalej obudowanym cegła, odcięto dostęp do korytarzy prowadzących w kierunku szybu głównego, a take do chodnika południowego (Südliche Feldort), który prowadził do wyrobisk kopalni Rudolf (około 1 km).

 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 4
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 5
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 6
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 7
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 8
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 9
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 11
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 12
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 14
 
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 15
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 19
 
kopalnia Niklu Chryzoprazu i Opalu w Szklarach 24
 
 

opracowanie: Albin Marciniak

Dla lepszego poznania podziemi w Polsce polecam najnowszą mapę

 
 

 
 
 
 
 
Miejsce odwiedzane przez poszukiwaczy minerałów w tym chryzoprazu. Obecnie obiekt udostępniany do zwiedzania.

Fotorelacja z 2.02.2013r. przed zabezpieczeniem kopalni.


opracowanie & foto: Albin Marciniak

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Pokrewne artykuły

Administratorem Twoich danych osobowych jest Fundacja Klubu Podróżników Śródziemie Aleja Podróżników KRS: 0000556344 na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b RODO. Skontaktować się z nami możesz mailowo alejapodroznikow@gmail.com

Jeżeli chcesz wykorzystać materiały naszego autorstwa zamieszone na witrynie skontaktuj się z nami pod adresem alejapodroznikow@gmail.com zamiast kraść.