Podziemia będzińskie – nieukończony schron przeciwlotniczy z czasów II wojny światowej

Podziemia będzińskie – nieukończony schron przeciwlotniczy z czasów II wojny światowej

 

   Będzińskie podziemia nazywane niesłusznie lochami, są niedokończoną budową schronu przeciwlotniczego w masywie wzgórza zamkowego. Czy jednak niesłuszne jest tutaj nawiązanie do lochów ?...

 

Budowa schronu przeciwlotniczego w Będzinie była związana z sytuacją podczas działań wojennych. W związku z niszczącymi bombardowaniami alianckimi na terenie III Rzeszy w 1942 roku Hitler ogłosił natychmiastowy program budowy schronów przeciwlotniczych dla ludności cywilnej.

 

Podziemia bedzinskie schron 1

 

Będzin zajęty przez Niemców na początku września 1939 roku, został włączony do II Rzeszy. Znalazł się w rejencji katowickiej, będącej częścią prowincji śląskiej, a od 1941 roku nowo utworzonej prowincji górnośląskiej. Miasto stało się siedzibą nazistowskich władz powiatowych (Landratsamt).

 

Jak wiele miast przemysłowych tego rejonu tak i Będzin był narażonym na naloty bombowe samolotów amerykańskich, brytyjskich oraz radzieckich. W lipcu i sierpniu 1943 oraz 1944 odbyło się kilka brytyjskich nalotów nocnych na Hutę „Bankową” i inne zakłady przemysłowe zlokalizowane w Sosnowcu i Dąbrowie Górniczej, ale najgłośniejszym i najbardziej niszczycielskim nalotem był nalot z lipca 1944 roku przeprowadzony przez amerykańską 8 armię powietrzną na nieco bardziej na wschód oddaloną rafinerię w Trzebini. Znacznie rzadziej naloty przeprowadzały bombowce radzieckie, ale w przyszłości wiele mogło się zmienić.

 

Wobec rosnącego zagrożenia Niemcy rozpoczęli drążenie schronów w rejonie Góry Zamkowej, które początkowo miały stanowić ochronę dla stacjonujących tu oddziałów wojskowych i administracji, a później także dla niemieckiej ludności cywilnej.

 

Budowę schronu przeciwlotniczego rozpoczęto w 1943 roku. Prawdopodobnie wykorzystano część tuneli pod wzgórzem zamkowym istniejących jeszcze od czasów średniowiecza. Z nielicznych relacji świadków wynika, że do drążenia tunelu wykorzystywano żydowskich robotników z getta będzińskiego. Istnieją także wzmianki o zmuszaniu do pracy Polaków - więźniów z pobliskiego aresztu przy obecnej ulicy Paryskiej oraz więźniów obozu "Haaga" w Łagiszy, stanowiącej filię obozu zagłady w Oświęcimiu. Kierownictwo i nadzór procesu budowy spoczywały w rękach administracji nazistowskiej.

 

Podziemia bedzinskie schron 33

 

Prace prowadzone były nie tylko poprzez kopanie, ale także metodą strzałową, przy użyciu materiałów wybuchowych. W ciągu kilkunastu miesięcy prac powstały tunele o łącznej długości 750 metrów z czterema wejściami i różnicą poziomów między nimi wynoszącą 9 metrów. Lokalizacja schronu nie została wybrana przypadkowo. Podwójny ciąg kamienic przy dzisiejszej Alei Kołłątaja oraz znajdujący się w pobliżu kościół i ruiny zamku stanowiły elementy, które odwracały uwagę obserwatorów od podziemi. Kolejnym atutem była budowa geologiczna wzgórza zamkowego, gdyż podziemia chronione były kilkunasto metrową warstwą twardego dolomitu.

 

Budowane obiekty były drążonymi w zboczu góry  sztolniami, z obudową w tym wypadku wyłącznie betonową, co było związane z brakami stali, tak potrzebnej III Rzeszy do produkcji uzbrojenia. Zastosowanie do ich budowy wyłącznie betonu niewątpliwie obniżało jego wytrzymałość a tym samym zastosowanie schronu do mniej ważniejszych zadań. Prawdopodobnie w sierpniu 1944 r nastąpił częściowy odbiór prac, jednak w związku załamaniem się w styczniu 1945 roku frontu i zajęciem Będzina przez Armię Czerwoną prace przerwano i schron nigdy nie został ukończony.

 

Podziemia bedzinskie schron 35

 

 

Zamknięte korytarze

Część z wydrążonych pod wzgórzem zamkowym korytarzy nie jest udostępniona do zwiedzania, ze względu na odkryte tam artefakty związane z budową podziemi. Są tam drewniane stemple podtrzymujące skalny strop czy wagonik służący do wywozu skalnego urobku z drążonych tuneli. Obecnie trwają prace górnicze oraz zabezpieczające, mające na celu udostępnienie w przyszłości także i tych korytarzy. Obecnie trasa turystyczna prowadzi tunelami długości 400 metrów a po  połączeniu całość będzie miała 750 metrów.

 

Podziemia bedzinskie schron 21

 

 

"Uskok Będziński"

Podziemia przecina "Uskok Będziński" biegnący przez całe wzgórze zamkowe a jest dobrze widoczny w nieobudowanej części podziemi. W Końcowym odcinku tunelu w miejscu uskoku zamontowano stalowy podest z barierkami, natomiast na betonowym stropie widać wielkość przesunięcia uskoku od czasu zakończenia budowy schronu.

 

Podziemia bedzinskie schron 5

 

 

zwiedzanie

Będzińskie Podziemia

Muzeum Zagłębia w Będzinie

https://muzeumzaglebia.pl/podziemia

 

Zwiedzanie podziemi warto połączyć z wizytą na zamku oraz w Pałacu Mieroszewskich.

 

Podziemia bedzinskie schron 37

 

 

 

Będzińskie Podziemia - schron przeciwlotniczy z czasów II wojny światowej, luty 2022r.

 

 

Podziemia bedzinskie schron 7

 

 

Podziemia bedzinskie schron 14

 

 

Podziemia bedzinskie schron 18

 

 

Podziemia bedzinskie schron 9

 

 

Podziemia bedzinskie schron 12

 

 

Podziemia bedzinskie schron 13

 

 

Podziemia bedzinskie schron 15

 

 

Podziemia bedzinskie schron 19

 

 

Podziemia bedzinskie schron 23

 

 

Podziemia bedzinskie schron 24

 

 

Podziemia bedzinskie schron 28

 

 

Podziemia bedzinskie schron 31

 

 

Podziemia bedzinskie schron 34

 

 

 

 

NAJPIĘKNIEJSZE PODZIEMIA TURYSTYCZNE W POLSCE
 
 

 NAJPIĘKNIEJSZE PODZIEMIA

Pokrewne artykuły

Administratorem Twoich danych osobowych jest Fundacja Klubu Podróżników Śródziemie Aleja Podróżników KRS: 0000556344 na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b RODO. Skontaktować się z nami możesz mailowo alejapodroznikow@gmail.com

Jeżeli chcesz wykorzystać materiały naszego autorstwa zamieszone na witrynie skontaktuj się z nami pod adresem alejapodroznikow@gmail.com zamiast kraść.